Melih Can Karakaşlı SMMM logo
Finansal Raporlama

245 Bağlı Ortaklıklar Eliminasyonu Nasıl Yapılır?

Melih Can Karakaşlı · 17 Kasım 2026 · 5 dk okuma

245 Bağlı Ortaklıklar Eliminasyonu Nasıl Yapılır? kapak görseli

Bir şirket başka bir şirketin kontrolünü ele geçirdiğinde, iki şirket hukuken ayrı kalsa da ekonomik açıdan tek bir işletme gibi hareket etmeye başlar. Konsolide finansal tablolar bu ekonomik bütünü gösterir. Konsolidasyonun en kritik adımı ise ana ortaklığın defterlerindeki 245 Bağlı Ortaklıklar hesabının, bağlı ortaklığın özkaynaklarıyla karşılıklı olarak elimine edilmesidir.

245 Bağlı Ortaklıklar Hesabı Nedir?

Tekdüzen Hesap Planı'nda 245 Bağlı Ortaklıklar hesabı, işletmenin doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin %50'sinden fazlasına sahip olduğu ya da yönetimini kontrol ettiği şirketlere yaptığı sermaye yatırımlarını izler. Ana ortaklığın tek başına (solo) finansal tablolarında bu yatırım bir varlık olarak görünür.

Konsolide tablolarda ise bu yatırım ortadan kalkar; onun yerine bağlı ortaklığın tüm varlık ve yükümlülükleri satır satır gruba dahil edilir. Aksi halde aynı net varlıklar hem "yatırım" olarak hem de "bağlı ortaklığın varlıkları" olarak iki kez raporlanmış olurdu.

Hangi Standartlar Uygulanır?

Kontrol yalnızca pay oranına bakılarak değil; yatırım yapılan şirket üzerinde güç, değişken getirilere maruz kalma ve bu gücü getirileri etkilemek için kullanabilme kriterlerine göre değerlendirilir.

Eliminasyon Adım Adım

  1. Hazırlık: Bağlı ortaklığın finansal tablolarını aynı raporlama tarihine ve grubun muhasebe politikalarına uyumlu hale getirin.
  2. Satır satır toplama: Ana ortaklık ve bağlı ortaklığın tablolarını hesap bazında toplayın.
  3. Yatırım – özkaynak eliminasyonu: 245 hesabındaki yatırım tutarını, bağlı ortaklığın satın alma tarihindeki özkaynak kalemleriyle mahsup edin.
  4. Şerefiyeyi belirleyin: Aradaki fark, gerçeğe uygun değer düzeltmelerinden sonra şerefiye (ya da pazarlıklı satın alım kazancı) olarak raporlanır.
  5. Kontrol gücü olmayan payları ayırın: Bağlı ortaklığın ana ortaklığa ait olmayan kısmı özkaynaklar içinde ayrıca gösterilir.
  6. Grup içi işlemleri elimine edin: Karşılıklı alacak-borçlar, grup içi satışlar, stoklardaki gerçekleşmemiş kârlar ve grup içi temettüler çıkarılır.

Sayısal Örnek

A A.Ş., B Ltd.'nin %80 payını 1.000.000 TL'ye satın almıştır. Satın alma tarihinde B Ltd.'nin özkaynakları şöyledir ve varlıklarının gerçeğe uygun değeri defter değerine eşittir:

Kalem Tutar
Sermaye 800.000 TL
Geçmiş yıllar kârları 200.000 TL
Toplam özkaynak 1.000.000 TL

Kontrol gücü olmayan paylar, net varlıkların orantılı payı yöntemiyle ölçülürse:

Konsolidasyon çalışma kağıdında yapılan eliminasyon kaydı:

Hesap Borç Alacak
500 Sermaye (B Ltd.) 800.000
570 Geçmiş Yıllar Kârları (B Ltd.) 200.000
261 Şerefiye 200.000
245 Bağlı Ortaklıklar (A A.Ş.) 1.000.000
Kontrol Gücü Olmayan Paylar 200.000
Toplam 1.200.000 1.200.000

Bu kaydın ardından konsolide bilançoda 245 hesabı sıfırlanır, B Ltd.'nin sermayesi görünmez; grubun sermayesi yalnızca ana ortaklığın sermayesidir.

Önemli: Eliminasyon kayıtları yasal defterlere işlenmez. Konsolidasyon çalışma kağıdında veya konsolidasyon yazılımında yapılır.

Sonraki Dönemlerde Ne Olur?

Satın alma sonrası dönemlerde bağlı ortaklığın elde ettiği kârın kontrol gücü olmayan paylara düşen kısmı, konsolide kâr veya zarar tablosunda ayrıca gösterilir. Şerefiye amorti edilmez; her yıl değer düşüklüğü testine tabi tutulur (TMS 36).

Sık Yapılan Hatalar

Sonuç

245 Bağlı Ortaklıklar eliminasyonu, konsolidasyonun omurgasıdır. Satın alma tarihindeki net varlıkların doğru ölçülmesi, şerefiyenin ve kontrol gücü olmayan payların doğru hesaplanması, konsolide tabloların güvenilirliğini doğrudan belirler. Çok şirketli gruplarda bu işlemleri bir konsolidasyon şablonu veya yazılımıyla standart hale getirmek hem hatayı azaltır hem de raporlama süresini kısaltır.

Diğer Makaleler